Doğumunun 500. yılı münasebetiyle düzenlenen “Şairler Sultanı Bâkî’yi Anmak ve Anlamak” başlıklı uluslararası sempozyum, 14-15 Mayıs tarihlerinde Merkez Kütüphane Ziraat Bankası Konferans Salonu’nda gerçekleştirildi.
Sempozyumun ilk günü, Prof. Dr. Cihan Okuyucu başkanlığındaki oturumla başladı. Bu oturumda Bâkî’nin edebiyat tarihindeki yeri ele alınarak şaire yönelik geleneksel eleştiriler ve Hammer-Purgstall’ın divan tercümesindeki estetik yeniden biçimlendirmeler tartışıldı.
Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ahmet Koçak’ın yönettiği ikinci oturumda Ahmet Hamdi Tanpınar ile Nihad Sâmi Banarlı’nın Bâkî’ye bakışları ve şairin Azerbaycan divan şiirindeki etkileri ele alınırken; Prof. Dr. Mustafa Çiçekler başkanlığındaki üçüncü oturumda ise tarihî ve sosyo-politik bağlamlar öne çıktı. Bu kapsamda Bâkî’nin ilmiye sınıfı ve Sokollu Mehmed Paşa ile olan himaye ilişkileri, Osmanlı-Safevî ilişkilerinin şiire yansıması ve divandaki gazâ teması incelendi.
Prof. Dr. M. Fatih Köksal başkanlığındaki dördüncü oturumda “Bâkî’nin Etkileri” başlığı altında Mehmed Bey b. Mûsâ Paşa (Emîrî) ve Aydânî’nin nazireleri, Hasan Ziyâî’nin tahmisleri ile İstanbul-Edirne rekabeti bağlamında Bâkî’nin hicivleri değerlendirildi. Günün Prof. Dr. Türkan Alvan başkanlığındaki beşinci ve son oturumu ise “Bâkî Çalışmalarında Yeni Yöntemler ve Okumalar” temasına ayrıldı. Bu bölümde dijital analiz yöntemleriyle Bâkî Divânı’nın incelenmesi, çevreci eleştiri bağlamında doğa teması ve 16. yüzyıl İstanbul’undaki gündelik hayata sosyolojik yaklaşımları içeren yenilikçi bildiriler sunuldu.
İkinci günde de verimli bir şekilde devam eden oturumlar, Prof. Dr. Zeynep Tarım başkanlığındaki “Nüsha Estetiği, Neşir ve Sanatsal Özellikler” başlıklı altıncı oturumla başladı. Bu oturumda Bâkî’nin bir güfte şairi olarak müzikal alımlanışı, kitap sanatlarına bakış açısı, tezhipli ve minyatürlü divan nüshalarının bezemeleri ile Mevâhibü’l-Ledünniyye tercümesinin 1845 tarihli baskısı incelendi. Prof. Dr. Sadık Yazar başkanlığındaki “Yazma Kültüründe Bâkî” başlıklı yedinci oturumda ise şairin Fezâ’ilü’l-Cihâd ve Me’âlimü’l-Yakîn adlı eserlerinin ferâğ kayıtları, Divân’ın istinsah tarihi bilinen en eski nüshası, yazma nüshalar ışığında manzumelerin dizilişi ile nüshalar arası ilişkiler bağlamında mükerrer şiirler ele alındı.
Prof. Dr. Nihat Öztoprak başkanlığında düzenlenen “Bâkî’nin Eserlerine Yönelik Tematik İncelemeler” başlıklı sekizinci oturumda; şairin “haz” redifli gazeli, Fezâ’il-i Mekke’sindeki ölüm teması, şiirlerindeki Siyer-i Nebî izleri ile gazellerindeki hikmetli söylemler tespit ve tahlil edildi. Günün ve sempozyumun son bölümü olan Prof. Dr. Sebahat Deniz başkanlığındaki “Karşılaştırmalı Okumalar” başlıklı dokuzuncu oturumda ise çok yönlü edebi kıyaslamalar öne çıktı. Bâkî’nin Muhibbî ve Hilmî ile olan ilişkileri, Nâmık Kemal ile arasındaki “kahramanlık” algısı farkı ve İngiliz şair Edmund Spenser ile şiirle ölümsüzlük tasavvuru üzerine karşılaştırmalı bildiriler sunuldu.
İki gün boyunca toplam 9 oturumda gerçekleştirilen sempozyumda, Sultanü’ş-Şuarâ Bâkî’nin edebi, tarihî, sanatsal ve dijital boyutları multidisipliner bir yaklaşımla yeniden değerlendirildi.
